Jak funkcjonuje spółdzielnia mieszkaniowa

Spółdzielnie mieszkaniowe powstają w celu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb, ich członków oraz ich rodzin, poprzez dostarczanie im samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali mających inne przeznaczenie. Spółdzielnia nie może jednak uzyskiwać korzyści majątkowych kosztem swoich członków, w szczególności z tytułu przekształcenia praw do lokali.

Do funkcji spółdzielni należy między innymi:
-nabywanie i budowanie budynków, celem ustanowienia na rzecz jej członków praw do znajdujących się w nich lokali,
-nabywanie i budowanie domów jednorodzinnych, a następnie przeniesienie ich własności na członków spółdzielni,
-budowanie i nabywanie budynków przeznaczonych na wynajem dla członków spółdzielni.

Obowiązkiem spółdzielni jest zarządzanie nieruchomościami będącymi jej własnością. Inne prawa i obowiązki zarówno spółdzielni jak i jej członków określa się w statucie. Członkami spółdzielni mogą być osoby fizyczne i prawne, ale ich uprawnienia kształtują się nieco inaczej, tj. osobom prawnym nie przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego. Na członkach spółdzielni spoczywa obowiązek uczestniczenia w kosztach związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości, w częściach przypadających na ich lokale, i nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni przeznaczonych do wspólnego użytkowania, a wysokość tych kosztów określa statut. Zakres kosztów, w których uczestniczą członkowie może być rozszerzony, jeżeli walne zgromadzenie podejmie taką uchwałę, i może obejmować także działalność oświatową, kulturalną czy społeczną prowadzoną przez spółdzielnie. Spółdzielnia ponadto tworzy specjalny fundusz remontowy, z którego środki są przeznaczane  na utrzymanie nieruchomość w należytym stanie.

Organami spółdzielni są zarząd i rada nadzorcza. O sprawach dotyczących spółdzielni i jej członków decydują poprzez podejmowanie uchwał, według stosownej procedury. Wszelkie podejmowane uchwały, jak i statut spółdzielni są jawne, i powinny być przedstawiane jej członkom.
 
Istnieją trzy rodzaje członkowstwa w spółdzielni mieszkaniowej:
-posiadając spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, czyli poprzez umowę, na mocy której spółdzielnia zobowiązuje się oddać członkowi lokal mieszkalny do używania, w zamian za wniesienie przez niego wkładu mieszkaniowego oraz uiszczanie opłat określonych w statucie,
-poprzez spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, czyli przyjęcie w poczet członków spółdzielni nabywcy własnościowego prawa do lokalu, jeżeli odpowiada on wymaganiom statutu. Spółdzielnia nie może odmówić przyjęcia, a sytuacja taka może nastąpić poprzez zakup lokalu od osoby trzeciej lub w drodze otrzymania spadku,
-poprzez prawo odrębnej własności lokalu-umowa o budowę lokalu zawierana między spółdzielnią a członkiem ubiegającym się o ustanowienie odrębnej własności lokalu. Zobowiązuje strony po wybudowaniu lokalu do podpisania umowy o ustanowienie odrębnej własności.

Szczegółowe prawa i obowiązki wynikające z w/w form członkowstwa, określa ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych z dnia 15 grudnia 2000 roku.